Wat is diabetes?
Terug naar overzichtspagina diabetespolikliniek >
Hoe werkt de spijsvertering normaal?
We eten niet alleen omdat we het lekker vinden. We eten onder andere ook om ons lichaam van brandstof te voorzien. Brandstof die ons lichaam voortdurend nodig heeft, om te bewegen natuurlijk. En dat niet alleen, ook tijdens je slaap heeft je lichaam brandstof nodig. Maar voordat je lichaam brandstof uit je voedsel kan halen, moet alles wat je eet of drinkt eerst verteerd worden. Dit begint al in je mond tijdens het kauwen. Daarna komt het eten via de slokdarm in je maag terecht waar het maagzuur je eten verder verteert. Vervolgens komt de voedselbrij in je dunne darm waar verdere vertering plaatsvindt. De voedselbrij is nu zo fijn dat de brandstof in je bloed kan worden opgenomen. Dankzij het hart en de bloedvaten worden alle cellen in je lichaam via het bloed voorzien van verse brandstof om die te verbranden. Door de verbranding krijg je nieuwe energie.
Welke brandstoffen zitten er in je eten en drinken?
Je dagelijkse eten (en drinken) kunnen de volgende voedingsstoffen bevatten:
• koolhydraten (vooral aanwezig in brood, pasta, aardappelen, zoetigheid)
• Eiwitten (vlees, vis, kaas en eieren)
• Vetten (boter, olie, noten)
Van deze voedingsstoffen zijn de koolhydraten de meest waardevolle leveranciers van energie. Dat komt doordat de spijsvertering er glucose (suiker) van maakt. En deze stof is niet alleen belangrijk om snel energie te krijgen. Het zorgt er ook voor dat je hersens en het zenuwstelsel goed blijven werken. Als je diabetes hebt, is er in je lichaam iets mis met de verwerking van glucose. Omdat glucose een suiker is, wordt diabetes ook wel suikerziekte genoemd.
Hoe wordt glucose in het lichaam verwerkt?
Zoals gezegd haalt het lichaam onder andere glucose uit de koolhydraten. Die glucose wordt vanuit de dunne darm in het bloed opgenomen, zodat alle cellen in het hele lichaam van brandstof kunnen worden voorzien. De cellen van de spieren bijvoorbeeld. Maar dat gebeurt niet zomaar. Om de cellen binnen te komen heeft glucose de hulp van insuline nodig. Dat is een hormoon dat in de alvleesklier wordt gemaakt. Insuline zorgt ervoor dat de cellen glucose op kunnen nemen. Daarnaast zorgt insuline ervoor dat een overschot aan glucose als een reservevoorraad in de lever opgeslagen wordt.
Als er net koolhydraten gegeten zijn, stijgt de hoeveelheid glucose in het bloed (de zogenaamde bloedglucosespiegel). De alvleesklier reageert hierop door extra insuline te maken totdat er voldoende glucose in de cellen is opgenomen of als de reservevoorraad in de lever is opgeslagen. Wanneer er lange tijd niet gegeten is, haalt het lichaam brandstof uit de reservevoorraad. Zodoende schommelt de glucosespiegel tussen "normale grenzen"; niet te hoog, maar ook niet te laag. Om precies te zijn tussen de 4 en 7 mmol per liter.
Wat is diabetes type 1?
Bij diabetes type 1 laat de alvleesklier het helemaal afweten en maakt dus geen insuline meer aan. Hoe dat komt is onbekend. Een erfelijke aanleg kan een rol spelen. Maar ook infectie kan ervoor zorgen dat je lichaam de insulineproducerende cellen als indringers beschouwt en ze vernietigt. Het gevolg hiervan is een voortdurend gebrek aan insuline. Door dit gebrek kunnen je cellen onvoldoende glucose (meer) opnemen. Je krijgt te veel glucose in je bloed. Raakt de bloedglucosewaarde boven de 10 mmol/liter, dan voert je lichaam het overschot samen met grote hoeveelheden water via de nieren af naar de urineblaas. Daardoor heb je veel dorst en moet je vaak plassen. Diabetes type 1 is vooralsnog niet te genezen. Een gezonde levensstijl met de juiste voeding en goede medicatie kunnen wel zorgen voor een zo normaal mogelijk leven.
Wat is diabetes type 2?
Bij diabetes type 2 kan er sprake zijn van twee stoornissen. Ten eerste is het mogelijk dat de alvleesklier te weinig insuline aanmaakt en te traag reageert op de gestegen bloedglucosespiegel. Ten tweede kan het zijn dat de cellen niet meer in staat zijn voldoende glucose op te nemen. De "sloten" van de cellen zijn als het ware "verroest". Dit wordt insulineresistentie genoemd. Hoe dan ook, in beide gevallen wordt de bloedglucosespiegel te hoog. Komt die boven de 10 mmol/liter, dan voert het lichaam de glucose samen met grote hoeveelheden water via de nieren af naar de urineblaas. Daardoor moet je meestal vaak plassen en heb je veel dorst. Het is niet helemaal duidelijk waar de oorzaak ligt van diabetes type 2. Het kan zijn dat je te zwaar bent, waardoor insulineresistentie is ontstaan. Maar ook kan erfelijkheid een rol spelen. Diabetes type 2 is vooralsnog niet te genezen. Wel kunnen een gezonde levensstijl (gezonde voeding, meer bewegen, niet roken en gewichtsvermindering) samen met een goede medicatie zorgen voor een zo normaal mogelijk leven.
