Hartrevalidatie na Hartinfarct

St. Anna Logo

Inleiding

In deze folder vindt u informatie over de hartrevalidatie van het Anna Ziekenhuis voor patiënten met een hartinfarct.

Het revalidatieprogramma is er op gericht om uw hart weer sterk te maken en zo gezond mogelijk te houden. Wij helpen u om, ondanks uw ziekte en beperkingen, uw leven weer zo goed mogelijk op te pakken. Er is aandacht voor het terugvinden van het zelfvertrouwen, hervatten van uw werk, huishoudelijke taken of hobby’s. Het revalidatieprogramma helpt u om er lichamelijk en geestelijk weer bovenop te komen.

De rode draad in onze aanpak is dat u zelf degene bent die moet leren omgaan met uw ziekte. Uw motivatie om uw leefstijl door beweging en gezonde voeding te veranderen en vast te houden is erg belangrijk. Wij denken dat wij door goede informatie en begeleiding u een stevige duw in de rug kunnen geven.

Het programma omvat:

  • U ontvangt de map Cardioprogramma Hartinfarct. Hierin zijn voor u alle belangrijke folders gebundeld. Zo heeft u alle informatie bij elkaar en kunt u de folders rustig door lezen. 
  • Het voorlichtingsprogramma. Dit programma bestaat uit drie informatiebijeenkomsten. Uitgebreide informatie hierover vindt u in de folder ‘Voorlichtingsprogramma’. 
  • Uw persoonlijk cardioprogramma. Individuele aansturing en begeleiding door de sportarts in samenwerking met de cardioloog. U kunt hierbij zo nodig verwezen worden naar andere hulpverleners (o.a. diëtist, fysiotherapeut, psycholoog of maatschappelijk werk).

Schema van de fasen van hartrevalidatie na een hartinfarct

  1. Verblijf ziekenhuis
    Verblijf in ziekenhuis circa 5-10 dagen.
    Eerste screening/inschaling revalidatiebehoefte door fysiotherapeut.
  2. Herstel thuis van hartinfarct
    Voorlichtingsprogramma, 3 bijeenkomsten.
    Circa 3 weken na ontslag tweede screening cq. voortgang door sportarts.
    Polikliniekcontrole cardioloog circa 1-2 weken
  3. Verbeteren conditie en leefstijl
    Mobilisatie meestal onder begeleiding van fysiotherapie.
    Veranderen van leefstijl op basis van individuele doelen Circa 8 weken. Polikliniekcontrole sportarts na ongeveer 12 weken.
  4. Vasthouden leefstijl
    Vasthouden van veranderde leefstijl.
    Zelfstandig lichamelijk actief zonder angst en hulp van fysiotherapie.
    Zo nodig nog een laatste polikliniekcontrole en afsluiting bij de sportarts.
    Verdere polikliniekcontrole bij de cardioloog en eventueel later bij de huisarts.

De fasen van hartrevalidatie na een hartinfarct

Het verblijf in het ziekenhuis

Revalidatie begint al tijdens de opname waarbij u geleidelijk aan herstelt en stapsgewijs op de been gebracht wordt. De opnameduur is echter zo kort, dat het vrijwel onmogelijk is om u dan alle informatie te geven die zinvol is. Daarnaast blijkt dat mensen die nog lichamelijk herstellende zijn over het algemeen wel andere zaken aan hun hoofd hebben en de informatie (nog) niet goed kunnen verwerken.

Pijnklachten tijdens uw verblijf in het ziekenhuis
Als u tijdens uw verblijf in het ziekenhuis klachten krijgt waarvan u vermoedt dat zij met het hart samenhangen (met name pijn op de borst, hartkloppingen) moet u zo snel mogelijk een verpleegkundige waarschuwen. Een belangrijk doel van het verblijf op de verpleegafdeling is namelijk dergelijke klachten te beoordelen en een inschatting te maken of verder onderzoek of behandeling nodig is. Dergelijke klachten zijn vaak kortdurend aanwezig. Het is daarom van belang dat u snel reageert, zodat nog tijdens de klachten een hartfilmpje gemaakt kan worden. Hierdoor kan de arts uw klachten beter beoordelen, zodat verder onderzoek misschien overbodig is of gerichter onderzoek mogelijk maakt.

Mobilisatieschema
Als u voldoende hersteld bent wordt er een mobilisatieschema gemaakt. In het mobilisatieschema wordt een dagindeling gemaakt, waarbij u tijdens het doorlopen van het programma steeds langer uit bed bent.
Dit mobilisatieschema bereidt u voor op de dag dat u weer naar huis gaat. Aangezien niet iedere patiënt en ook niet ieder hartinfarct gelijk is, is het schema gebaseerd op een inschatting van de snelheid waarmee u de
activiteiten kunt uitbreiden. Dit heeft niet perse te maken met de grootte van het infarct, sommige mensen met een fors infarct blijken toch prima en vlot te kunnen herstellen. Het schema is een richtlijn. Dag 1 is in principe de dag dat u overgeplaatst wordt naar de verpleegafdeling. Afhankelijk van uw ontwikkelingen tijdens het verblijf op de afdeling kan het schema aangepast worden. U wordt hierbij tijdens de opname begeleid door de verpleegkundige.

 

Verder herstel thuis tot 1e polikliniekcontrole

Direct na ontslag uit het ziekenhuis wordt het voorlichtingsprogramma aangeboden. Hierin worden vrijwel alle onderwerpen behandeld die voor hartpatiënten van belang zijn. De groepsgewijze aanpak is een belangrijk element, omdat u andere patiënten ontmoet die ook een hartziekte hebben. Het zal blijken dat u veel zaken herkent en u elkaar goed kunt helpen. Voor een deel van de hartpatiënten is er ook direct na het ontslag verdere begeleiding van de fysiotherapeut nodig; dit wordt aangegeven door de (sport)arts. Doel hiervan is om uw lichaam beter te leren kennen of om conditie op te bouwen. Ontspannings-, coördinatie- en lenigheidsoefeningen zijn hierbij erg belangrijk.

Verbeteren van conditie en leefstijl

Na ontslag uit het ziekenhuis heeft u na drie tot twaalf weken (verschilt per patient) een afspraak met de cardioloog en de sportarts. De cardioloog bekijkt samen met u of u nog klachten heeft, of er andere medicijnen nodig zijn en of er nog verder onderzoek nodig is.
De sportarts richt zich met name op alle factoren die voor de training van belang zijn. Hij zal met u naar de risicofactoren kijken en samen met u haalbare doelen vaststellen. Hij helpt en begeleidt u om deze doelen te bereiken. Ook kan hij u doorverwijzen naar andere hulpverleners zoals de fysiotherapeut, diëtist of psycholoog.

Vasthouden van uw nieuwe leefstijl

U blijft voorlopig onder controle van de sportarts. Het uiteindelijke doel is dat: 

  • u weet waar uw beperkingen en risico's liggen.
  • u een leefstijl ontwikkelt die aangepast is aan uw beperkingen en de risico's op herhaling van de klachten minimaliseert. 
  • u zo min mogelijk afhankelijk bent van ondersteuning van verdere hulpverleners.

Rol van de huisarts

De huisarts kan bij uw hartrevalidatie een belangrijke rol spelen. Uw huisarts is degene die meestal het beste op de hoogte is van uw gezinssituatie en uw ziekten nu en in het verleden. De huisarts is voor u ook het makkelijkst te benaderen wanneer u vragen of problemen heeft. Hij is goed op de hoogte van de begeleidingsmogelijkheden die het ziekenhuis u kan bieden, omdat de cardioloog en de sportarts nauw met hem samenwerken. Wanneer de begeleiding van uw hartrevalidatie vanuit het ziekenhuis afgerond is, blijft de huisarts degene die u kan helpen om de bereikte resultaten vast te houden.
U kunt zelf een afspraak maken bij uw huisarts om met hem door te spreken wat er gebeurd is en hoe de weg naar het herstel verloopt.

Activiteitenschema na ontslag

Voor het activiteitenschema na ontslag uit het ziekenhuis geldt hetzelfde als tijdens uw verblijf in het ziekenhuis. Sommige patiënten zullen sneller weer op de been zijn en activiteiten sneller kunnen oppakken dan anderen. Dit moet in de praktijk blijken. In het schema op bladzijde 10 staat welke activiteiten geadviseerd worden voor de drie groepen patiënten. (versneld schema, normaal schema en een vertraagd schema). Ook hier geldt weer dat het schema een richtlijn is. Bij alles wat u doet is heel belangrijk om te luisteren naar de signalen van uw lichaam, hetgeen kan betekenen dat u het wat rustiger aan moet doen. Patiënten die nog (grote) moeite hebben met dit schema geven wij een individueel advies, met een langzame opbouw van activiteiten, dat aangepast is aan het te verwachten genezingsproces.

Algemene richtlijnen

Vooral wanneer u een groot of zeer groot hartinfarct doorgemaakt heeft, is het belangrijk dat u let op uw gewicht. Indien u in enkele dagen meerdere kilo's aankomt, betekent dit dat uw lichaam vocht vasthoudt. Dit moet u melden aan uw huisarts. Neem voldoende rust wanneer u moe bent. Uw lichaam geeft aan dat het deze rust nodig heeft voor het herstel.
Draag uw tabletten en/of de spray die u bij pijn op de borst kan gebruiken bij u, zodat u deze bij klachten kan gebruiken. Bij koud weer moet u zich warm aankleden. Juist de overgang van warm naar koud is erg belastend voor het hart. Er is vanwege uw doorgemaakte hartinfarct over het algemeen geen reden om u extra beperkingen op te leggen voor seksuele activiteiten. Als u niet goed functioneert omdat u bijvoorbeeld slecht slaapt of erg angstig bent, neem dan contact op met uw huisarts. Ook voor algemene vragen of problemen kunt u terecht bij uw huisarts.

Pijn op de borst

Het kan voorkomen dat u ineens weer pijn op de borst voelt. Denk dan niet meteen aan het ergste. Iedereen voelt wel eens een steek op de borst. Wel belangrijk is of deze pijn hetzelfde aanvoelt als de pijn tijdens het hartinfarct.

Pijn die wijst op een hartinfarct is:

  • een beklemmende, drukkende, benauwende pijn midden op de borst, 
  • vaak uitstralend naar kaak, armen of rug
  • ook in rust langer dan 5 minuten duurt 
  • gepaard kan gaan met misselijkheid en zweten -
  • niet afneemt na twee tabletjes onder de tong of twee keer een spraytje (nitrospray), genomen met een tussenpoos van tien minuten.

Bel bij deze klachten de huisarts en het alarmnummer 112 en blijf intussen rustig liggen of zitten.

Voelt u korte, hevige steken op de borst, die niet het gevolg zijn van inspanning? Deze klachten wijzen vrijwel nooit op een hartinfarct. De pijn kan van spieren, ribben of zenuwen afkomstig zijn en treedt soms op bij ademhalingsstoornissen (bijvoorbeeld hyperventilatie).
Neem wel contact op met uw huisarts of specialist wanneer u een paar dagen achtereen steeds vaker hevige pijn op de borst voelt.

Medicijnen

De laatste 20 jaar is er een geweldige vooruitgang geboekt op het gebied van de medicijnen bij hartziekten. Er zijn veel verschillende middelen ontwikkeld en uitgetest die inmiddels bewezen hebben dat ze hartklachten verminderen en voor een langer en gezonder leven zorgen, terwijl de bijwerkingen ook op langere termijn minimaal zijn. De cardioloog zoekt, mede op basis van uw informatie over de werking en bijwerkingen die u ervaart, naar de beste combinatie van medicijnen voor u. Vaak zult u deze medicijnen de rest van uw leven moeten gebruiken. Het is belangrijk dat u deze precies volgens voorschrift blijft innemen en niet zelf het gebruik wijzigt. Als u bijwerkingen heeft, overleg dan met uw cardioloog of uw huisarts. Meestal is er een goed alternatief te vinden zonder deze bijwerkingen.

Wij adviseren u een medicijnkaart te gebruiken zodat u een goed overzicht heeft van uw medicijnen.

Werk

Neem indien van toepassing snel na ontslag contact op met de bedrijfsarts.

Autorijden

Volgens de norm van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) bent u in de eerste vier weken na een hartinfarct rijongeschikt.

Over het algemeen bent u hierna weer rijgeschikt, tenzij u klachten heeft waardoor het autorijden gevaarlijk kan zijn. Het gaat dan vaak om duizeligheidsklachten veroorzaakt door hartritmestoornissen.

Wanneer u zelf twijfelt over uw rijgeschiktheid of uw arts geeft aan dat u mogelijk rijongeschikt bent, dan kunt u een eigen verklaring invullen en sturen naar het CBR. U kunt deze eigen verklaring kopen bij de ANWB, het gemeentehuis of het CBR. Deze verklaring wordt dan beoordeeld door de arts van het CBR, die u vervolgens doorverwijst naar een onafhankelijke huisarts of cardioloog om een uitspraak te doen over uw rijgeschiktheid.

Het adres van het CBR is:
Hoevenweg 20
5652 AW Eindhoven
tel 040-2502802

Activiteitenschema na ontslag bij hartinfarct

1e week
Snel schema
Uitzieken, wandelen.
Begin met 2 x per dag 10-15 min
Uitbreiden als het bevalt.

Normaal schema
Uitzieken, wandelen.
Begin met 2 x per dag 10 min. Uitbreiden als het u bevalt.
Rust na het middageten een uurtje op bed.

Vertraagd schema
Uitzieken, wandelen.
Begin als u hier aan toe bent 2 x per dag 10-15 min. Dit langzaam uitbreiden.
Rust na het middageten een uurtje op bed.

2e week
Snel schema
Wandelen uitbreiden naar 2 x per dag 30 min. Aan het eind van de week in uw normale tempo.
U mag voorzichtig beginnen met fietsen.

Normaal schema
Wandelen uitbreiden naar uiteindelijk 2 x per dag 30 min.

Vertraagd schema
Wandelen. Als dit goed bevalt, dan uitbreiden naar 2 x per dag 15-20 min.
Ga na het middageten een uurtje op bed rusten.

3e week
Snel schema
Breid uw activiteiten uit. Wandelen en fietsen 2 x per dag in een rustig tempo.

Normaal schema
Wandelen of fietsen in rustig tempo. Streef naar 2 x per dag 45-60 min.

Vertraagd schema
Wandelen uitbreiden naar 2 x per dag 30 min. Na het middageten een uurtje op bed rusten.

4e week
Snel schema
Fiets 2 x per dag een uur in een wat hoger tempo. De thuisactiviteiten geleidelijk uitbreiden.

Normaal schema
Wandelen of fietsen tot 2 x per dag een uur.
Activiteiten thuis rustig oppakken.

Vertraagd schema
Wandel 2 x per dag 45 min. Sla het rusten over, wanneer u er geen behoefte aan heeft.

5e week
Snel schema
Probeer de activiteiten van voor uw hartinfarct weer op te pakken, bijvoorbeeld uw werk. Van uw cardioloog en sportarts ontvangt u verdere instructies.
Als u geen bijzondere klachten heeft mag u nu weer autorijden.

Normaal schema
Wandel of fiets 2 x per dag 1 uur. Uw tempo mag iets omhoog, maar maak er geen wedstrijd van. Uw huisactiviteiten mag u geleidelijk wat uitbreiden.
Als u geen bijzondere klachten heeft mag u nu weer autorijden.

Vertraagd schema
Wandel 2 x per dag 1 uur.
Probeer uw activiteiten weer wat op te pakken.
Als u geen bijzondere klachten heeft mag u nu weer autorijden.

6e week
Normaal schema
Probeer uw activiteiten van voor het hartinfarct weer op te pakken, bijvoorbeeld uw werk.
Van uw cardioloog en sportarts ontvangt u verdere instructies.

Vertraagd schema
Streef naar 2 x per dag een uur actief te zijn met wandelen of fietsen in een rustig tempo.

7e week
Vertraagd schema
Probeer het middagdutje af te wennen en breidt de thuisactiviteiten uit.
Fiets of wandel 2 x per dag 1 uur.

8e week
Vertraagd schema
Wandel of fiets 2 x per dag rustig. Uw huisactiviteiten kunt u geleidelijk uitbreiden.

9e week
Vertraagd schema
Probeer uw activiteiten van voor uw hartinfarct weer op te pakken, bijvoorbeeld uw werk. Van uw cardioloog en sportarts ontvangt u verdere instructies.