Diabetespatiënt voorbereiden op een operatieve ingreep (nuchterheidsbeleid bij insulinegebruik)

Binnenkort heeft u een afspraak voor een onderzoek in het ziekenhuis waarvoor u nuchter moet zijn. Dit betekent dat u voorafgaand aan dit onderzoek gedurende langere tijd niets mag eten. De aanwijzingen in deze folder zijn bedoeld om problemen  met uw bloedsuikerwaarden te voorkomen.

De dag vóór het onderzoek

Reeds op de dag voorafgaand aan het onderzoek moeten speciale maatregelen getroffen worden voor de insulinedosering en de controle van de bloedglucose. In tabel 1 staat de eventuele aanpassing van de insuline vermeld. In tabel 2 staat vermeld welke maatregelen getroffen moeten worden bij het controleren van de bloedglucose voor het slapen gaan, de dag voorafgaand aan het onderzoek of operatie.

Op de dag van het onderzoek zelf

De dag waarop het onderzoek of operatie plaatsvindt, moeten er eveneens maatregelen getroffen worden voor de controle van de bloedglucose en de insulinedosering.

Bloedglucosecontrole. De bloedglucose wordt gecontroleerd gedurende de dag, de dagcurve wordt genoteerd en waar mogelijk bijgeregeld: zie hiervoor tabel 3. Het heeft de voorkeur dat de patiënt dit zelf regelt, maar het is verstandig om vooraf te beoordelen of dit haalbaar is voor de patiënt en maatregelen te treffen als men inschat dat hij hiertoe niet in staat is. Uiteraard dienen de verpleegkundigen en artsen die betrokken zijn bij de ingrepen of onderzoeken, op de hoogte te zijn van dit protocol.

Insulinedosering. Om te bepalen welke aanpassingen van de insulinedosering gelden, dient men te weten op welk tijdstip het onderzoek of operatie plaatsvindt:

  • Is dit vóór 12.00 uur, dan geldt tabel 4
  • Is dit na 12.00 uur dan geldt tabel 5

In deze tabel staat de maatregel of dosering vóór het onderzoek.

Tabel 1. Insulinedosering de dag vóór onderzoek/operatie

Insulinesoort

Normale tijd van insuline spuiten

Dosering*

Kortwerkende insuline: Actrapid, humuline regular, Insuman Rapid

Voor de avondmaaltijd

Gebruikelijke dosering.

Ultra kortwerkende Insuline:Novorapid, Humalog, Apidra, Fiasp

Voor de avondmaaltijd

Gebruikelijke dosering.

Middellangwerkende insuline: Insulatard, Humuline NPH, Insuman basal

Voor de avondmaaltijd

75% van de gebruikelijke dosering.

Lantus, Levemir,Toujeo, Abasaglar, Tresiba

Voor de nacht

50% van de gebruikelijke dosering.

Mix-insuline: Novomix, Humuline 30/70, humalog mix, Insuman Comb, Ryzodeg

Voor de avondmaaltijd

75% van de gebruikelijke dosering.

GLP-1 analoog

Alle tijdstippen

Gebruikelijke dosering.

GLP-1 anlaloog in combinatie met langwerkende insuline

Voor de avondmaaltijd

75% van de gebruikelijke dosering.

Voor slapen

50% van de gebruikelijke dosering.

 

Tabel 2. Bloedglucosemeting op de avond voor onderzoek/operatie

Bloedglucosewaarde

Maatregel/actie

Lager dan 4,0 mmol/l

0,4 dl limonadesiroop = 2,5 eetlepels, dit aanvullen met water, na 1 uur opnieuw controle

Lager dan 6,0 mmol/l

30 gr koolhydraten = 2 porties fruit of 2 sneetjes brood, of 2 glazen sap

Tussen 6,0 en 8,0 mmol/l

15 gr koolhydraten = 1 portie fruit of 1 snee brood of 1 glas sap

Hoger dan 8,0 mmol/l

Goed

Hoger dan 15,0 mmol/l

Indien mogelijk de patiënt zelf laten bij regelen of contact opnemen met de arts.

 

Tabel 3. Bloedglucosemeting gedurende de dag van onderzoek/operatie 

Bloedglucosewaarde

Maatregel/actie

Lager dan 4,0 mmol/l

6 tbl Dextro of 0,4 dl limonadesiroop* (=  2,5 eetlepels siroop aanvullen met water)

Tussen 4,0 en 10,0 mmol/l

Goed

Tussen 10,0 en 15,0mmol/l

Acceptabel

Hoger dan 15 mmol/l

Indien mogelijk patiënt zelf laten bijregelen of contact opnemen met de arts

* Limonadesiroop passeert de maag snel en is geen belemmering voor het onderzoek

 

Tabel 4. Insulinedosering op de dag van onderzoek/operatie vóór 12 uur.

Voor onderzoek/operatie is patiënt nuchter vanaf 24.00 uur.

Insulinesoort

Normale tijd van insuline spuiten

Dosering*

Alle soorten insuline

Voor het ontbijt

Geen insuline spuiten

GLP-1 analoog

 

Gebruikelijke dosering.

 

Na afloop van onderzoek/operatie:

Insulinesoort

Normale tijd van insuline spuiten

Dosering*

Kortwerkende insuline: Actrapid, Humuline Regular, Insuman Rapid. Ultra kortwerkende insuline:Novorapid, Humalog, Apidra, Fiasp

Voor de eerste echte maaltiid na het onderzoek

Gebruikelijke dosering

(Middel) langwerkende insuline: Insulaard,Humuline NPH, Insuman Basal, Lantus, Levemir, Toujeo, Tresiba, Abasaglar

Voor eerste maaltijd na het onderzoek

50% van de gebruikelijke dosering voor het ontbijt

Mix Insuline: Novomix, Humuline 30/70, Humalog mix, Insuman Comb, Ryzodeg,

Voor eerste maaltijd na het onderzoek

50% van de gebruikelijke dosering voor het ontbijt

GLP-1 analoog

 

Gebruikelijke dosering

GLP-1 analoog In combinatie met langwerkende insuline

 

Gebruikelijke dosering

 

Tabel 5. Insulinedosering op de dag zelf, indien onderzoek/operatie na 12.00 uur.

Voor onderzoek/operatie gebruikt patiënt een licht ontbijt (2 beschuiten met kopje thee)

Insulinesoort

Normale tijd van insuline spuiten

Dosering*

Alle soorten insuline Kortwerkende insuline: Actrapid, Humuline, Insuman Rapid of regular Ultrakortwerkende insuline:Novorapid, Humalog, Apidra. Fiasp (Middel)langwerkende insuline: Insulatard, Humuline NPH, Insuman Basal, Lantus, Levemir, Toujeo, Tresiba, Abasaglar Mix insuline: Novomix 30/70, Humalog mix, Insuman Comb, Ryzodeg

Voor het ontbijt

50% van de gebruikelijke doserin

GLP-1 analoog

Alle tijdstippen

Gebruikelijke dosering

GLP-1 analoog
In combinatie met langwerkende insuline

Voor ontbijt

50% van de gebruikelijke dosering

Alle soorten insuline

Voor lunch

Geen insuline spuiten

 

Na afloop van onderzoek/operatie

Insulinesoort

Tijdstip waarop u insuline moet spuit

Dosering*

Alle soorten, behalve wanneer 1 x daags ‘s-morgens insuline wordt gespoten

Voor avondmaaltijd

50% van de gebruikelijke dosering voor het ontbijt

Alle soorten, (wanneer meerder malen insuline wordt gespoten)

Voor avondmaaltijd

Gebruikelijke dosering hervatten

 

Voor de nacht

Gebruikelijke dosering hervatten

* voor alle volgende maaltijden geldt de gebruikelijke dosering
hervatten ongeacht de soort insuline die gebruikt wordt

Tot slot

Maatregelen bij hypoglykemie
De patiënt wordt geadviseerd om op de dag van het onderzoek of de operatie druivensuikertabletten (dextro) mee te nemen. Mochten ondanks de voorbereidende maatregelen zich toch hypoglykemieverschijnselen voordoen (een bloedglucose lager dan 4,0 mmol/l) dan neemt de patiënt 6 dextro tabletten. In plaats van dextro kan  men ook een glas met twee eetlepels limonadesiroop aanvullen met water nemen.

Medicijnen en bloedglucosemeter
De patiënt neemt zijn eigen insulinepen en meter mee, en gebruikt deze ook in het ziekenhuis gedurende het onderzoek/operatie. Als patiënt langer moet blijven krijgt patiënt indien gewenst de medicijnen van het ziekenhuis. Dit in overleg met de patiënt.

Heeft u nog vragen?

Als u na het lezen van deze folder nog vragen heeft, neem dan contact op met de diabetespoli, telefoon 040 - 286 4020

Bereikbaar van maandag tot vrijdag van 08.30-12.00 uur.